Oto Koltuğu Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Tüm hazırlıklar tamam. Tulum, penye, peluş battaniye, iç zıbın, patik, banyo havlusu… Ancak bir şey eksik gibi sanki; sizce de öyle değil mi? Ne olduğunu söyleyelim: Bebeğinizin hastaneden çıkış anından itibaren belli bir yaşa ulaşana kadar onun araba içerisinde güvenliğini sağlayacak olan oto koltuğu (terimi yenidoğanlar için daha doğru kullanacak olursak; otomobillere özel “ana kucağı”).

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150. maddesi gereğince Türkiye’de kullanımı, boyu 150 santimden kısa ve ağırlığı 36 kilogramın altındaki çocuklar için zorunlu olan çocuk bağlama sistemleri ve oto güvenlik koltukları, olası kaza anlarında çocukların herhangi bir şekilde zarar görme risklerini engelleyen/minimize eden ekipmanların en başında geliyor. Ancak herhangi bir oto koltuğu değil; çocuğunuzun yaşına ve kilosuna uygun, belli standartları muhakkak sağlayan bir oto koltuğu.

Bu noktada oto koltuğu satın almadan önce dikkat etmeniz gerekenler konusuna, bu koltukların sınıflandırılmasından bahsederek başlayalım istiyoruz. Zira bu sınıflandırma doğru oto koltuğu seçimi konusunda bilmeniz gereken ilk başlık.

Oto koltukları iki ana özellikten yola çıkarak, çocuğunuzun kilosu ve araç içerisindeki konumlandırma yönü doğrultusunda sınıflandırılırlar.

Ağırlık Kriteri

Çocuğunuzun seyahat etmesi için en emniyetli yol, araç içerisinde onun vücut ağırlığına uygun bir oto koltuğu kullanmaktır. 0-12 yaş arasındaki çocukların ağırlıkları doğrultusunda Birleşmiş Milletler güvenlik standartlarıyla 0-3 arasında numaralandırılan oto güvenlik koltukları 5 grupta aşağıdaki tabloda göreceğiniz şekilde sınıflandırılırlar:

Grup Ağırlık Yaş Aralığı
0 Doğum - 10 kg 0 - 12 ay
0+ Doğum - 13 kg 0 - 15 ay
1 9 - 18 kg 9 ay - 4 yaş
2 15 - 25 kg 4 - 8 yaş
3 22 - 36 kg 8 - 12 yaş

Bu sınıflandırmalara ek olarak, birden fazla ağırlık grubuna denk düşen ve ihtiyaçlarınızı daha uzun süre karşılamaya yönelik oto koltukları da mevcuttur (örneğin; Grup 0, 0+, 1 / Grup 1, 2 / Grup 2, 3 / Grup 1, 2, 3).

Oturma Yönü Kriteri

Araç içerisindeki kurulum konumu anlamında oto koltukları şu başlıklar altında birbirlerinden ayrılırlar:

Geriye Dönük Oto Koltukları Çift Yönlü (Çevrilebilir) Oto Koltukları
geriye dönük oto koltuğu
çift yönlü oto koltuğu
İnfantların ve bebeklerin mümkün olan en uzun süre boyunca oturtulması gereken geriye dönük oto koltukları, bebeklerin kafaları, boyunları ve omurgaları için ileriye dönük olan modellerden çok daha iyi bir koruma sağlarlar. Geriye dönük bir oto koltuğundan ileriye dönük bir modele ancak bebeğinizin yardımsız bir şekilde doğrulabilmesi/oturabilmesi, vücut ağırlığı koltuğun taşıyabileceği maksimum ağırlığı geçmesi ya da kafasının üst kısmı koltuğun tepesini aşmasıyla beraber geçilmelidir. Ya da ebevyn olarak tercihiniz o yönde olduğu sürece, Grup 1 veya Grup 2’ye ait geriye dönük daha büyük bir oto koltuğuyla da yola devam edebilirsiniz. Geriye dönük oto güvenlik koltukları, bebeğinizi oturduğu konumda güvenli bir şekilde tutmak amacıyla darbe emici iç aksama ve genelde dahili 5 nokta kemer sistemine (bazı durumlarda 3 nokta kemer sistemiyle karşılaşmak olasıdır) sahiptirler.

Uygun ağırlık grubu: Grup 0, 0+
Geriye dönük modellerden genelde daha büyük ve daha ağır olan çift yönlü oto koltukları, isminden de anlaşılacağı üzere başta geriye dönük olarak kullanılmalarının ardından, bebeğinizin belli bir yaşı ve ağırlığı geçmesiyle beraber ileriye dönük olarak kullanılabilen modelleri ifade eder. Uzun süreli kullanım anlamında daha avantajlı olan çift yönlü oto koltuklarının dezavantajı ayrı bir tabana ya da taşıma sapına sahip olmamalarıdır. Bebeğinizin başının öne düşmesini engellemek için çift yönlü oto güvenlik koltuklarının sırt kısmı 45 derece yükseğe ayarlanmalıdır.

Uygun ağırlık grubu: 0, 0+, 1
İleriye Dönük Oto Koltukları Booster (Yükseltici) Oto Koltukları
ileriye dönük oto koltuğu
booster oto koltuğu
Çocuğunuzun geriye dönük oto koltukları için fazla büyümüş olmasının ardından kullanılması gereken oto koltuğu tipidir. Darbe koruması sağlayan ve birçoğu dahili beş noktalı kemer sistemiyle çocuğunuzun oturduğu yerde sabit kalmasına olanak tanıyan ileriye dönük oto koltukları, bazı modeller söz konusu olduğunda bir iç aksam yerine arabanın üç noktalı emniyet kemeri tarafından sabitlenen bir darbe koruyucuya ya da yastığa sahiptirler. Bu tip oto koltuklarında genellikle, çocuğunuzun boyuna uygun şekilde yükseltilerek ya da alçaltılarak ayarlanabilen bir sırt ya da koltuk başlığı mevcuttur.

Uygun ağırlık grubu: 1, 2, 3
Çocuğunuzun vücut ağırlığı oto koltuğu için tavsiye edilen maksimum ağırlık limitini geçtiğinde ya da kafası oto koltuğunun tepesini aştığında, bir sonraki güvenlik adımına bir booster (yükseltici) oto koltuğu ile geçmenin vakti gelmiş oluyor. Kullanımı genel olarak 4 ila 6 yaşlarında başlayan yükseltici oto koltukları işlev olarak çocuğunuzun oturma pozisyonunu yükselttiğinden, bu tarz modellerde genellikle dahili kemer sistemi bulunmuyor ve sabitleme işlemi aracın kendi emniyet kemeri ile sağlanıyor.
Bir booster oto koltuğuna geçmenin vakti geldiğinde, çocuğunuzun gelişimine de bağlı olarak öncelikle sırt desteği bulunan modelleri tercih etmeniz yerinde bir karar olacaktır. Bununla beraber genellikle 6 yaş sonrasında, yani çocuğunuzun kenarlara yıkılmadan ya da sarkmadan tek başına dik bir şekilde oturabildiği andan itibaren sırt desteği bulunmayan modelleri kullanmaya başlayabilirsiniz.

Oto güvenlik koltuklarını arka koltuğa yerleştirmek her zaman için ön koltuğa yerleştirmekten daha güvenlidir. Ancak ön koltuğu tercih etmeniz gereken bir durum ortaya çıkarsa, koltuğa ait hava yastığını devre dışı bıraktığınızdan muhakkak emin olun.

Kurulum Kriteri: ISOFIX’li mi ISOFIX’siz mi?

Oto koltuğu seçerken dikkat etmeniz gereken bir sonraki başlık, satın aldığınız oto koltuğunu araç içerisine nasıl ve ne şekilde yerleştireceğiniz olacaktır. Bu anlamda oto güvenlik koltuklarını bağlantı noktaları doğrultusunda iki ana sınıfta inceleyebiliriz:

  • Aracın emniyet kemeri sisteminden faydanılan modeller
  • ISOFIX sisteminden faydalanılan modeller

Adından da anlaşılacağı üzere birinci maddeye denk düşen oto koltuğu modelleri, araba içerisinde aracın emniyet kemeri sistemi aracılığıyla sabitlenirler. Ancak hem araba koltukları hem de bu koltuklara ait emniyet kemerleri en başından itibaren yetişkin yolcuların konforu ve güvenliği için tasarlandığından, çocuk oto koltuklarının bu parçalar kullanılarak araç içerisine uygun bir şekilde yerleştirilmesi her zaman için çok kolay olmaz ve olmayacaktır.

İşte tam da bu bakış açısından yola çıkılarak tohumları 1990’larda atılan ISOFIX, çocuk oto koltuğunun kolay kurulumu için arka koltuklarda bulunan özel bağlantı noktalarını ifade eder. Ek olarak aracın dahili emniyet kemeri sisteminin kullanılmasına ihtiyaç duymayan bu uluslararası standart, genel olarak son yıllarda üretilen birçok araçta yer almakta ve oto koltuğunun emniyet kemeriyle yanlış bir şekilde kurulması gibi risklerin önüne geçmektedir. ISOFIX’li bir araçta ISOFIX özelliğine sahip bir oto koltuğu kullanacağınız zaman yapmanız gereken tek şey, üründeki mandalları, aracın ilişkin bağlantı noktalarına oturtmak olacaktır.

img

Sırtın dayandığı yer ile oturma alanı arasındaki imajda gösterilen alan, ISOFIX’li tüm araçlarda bulunan standart soketlerin yerini belirtmektedir.

img Ön rotasyonun kontrol edilebilmesi için ISOFIX oto koltuğunda üçüncü bir bağlantının bulunması gerekmektedir. Bu bağlantı, “top tether” adı verilen ve genelde arka koltuğun arka kısmında bulunan bir bağlantı noktası ve kayış aracılığıyla oto koltuğunun sağlamlaştırılması şeklinde ya da destek bacağı yardımıyla sağlanabilir. Destek bacağı, ön koltuk ile arka koltuk arasındaki boşluğa (ya da ön koltuk ile ön panel arasındaki boşluğa) oto güvenlik koltuğuna tam uyacak ve aracın zeminine oturacak şekilde kurulur. Bu noktada dikkat edilmesi gereken bir nokta, destek bacağına sahip bir ISOFIX oto koltuğunun zemin dolayısıyla bazı araçlarda uygunluk göstermeyebileceğidir.

Karşılaştırma Alanları Emniyet Kemeri Bağlantısı ISOFIX Sistemi Bağlantısı
Güvenlik Üretici firmanın yönlendirmeleri doğrultusunda kurulumu doğru bir şekilde yapıldığı sürece güvenlidir (ISOFIX sisteminden daha az güvenli değildir) Üretici firmanın yönlendirmeleri doğrultusunda kurulumu doğru bir şekilde yapıldığı sürece güvenlidir
Kurulum Kolaylığı Oto koltuğunun doğru bir şekilde kurulabilmesi için daha çok dikkate ve zamana (ebeveynin ürüne aşinalığına bağlı olarak) ihtiyaç duyulur Oto koltuğunun doğru ve hızlı bir şekilde kurulumu açısından önemli derecede fonksiyoneldir
Araç Uygunluğu Eski araba modelleriyle de uygunluk gösterir Yalnızca ISOFIX sistemini destekleyen araba modelleriyle uygunluk gösterir (ISOFIX sistemine sahip olmayan bazı araba modelleri, emniyet kemerlerinin kullanımı aracılığıyla sistemi destekler hale getirilebilir)
Maliyet Uygun fiyattadırlar Daha yüksek fiyattadırlar

Üretici firma tarafından verilen kurulum adımlarına ilişkin dokümanı hiçbir şekilde atmamanız, oto koltuğunu yeniden konumlandırmak isteyebileceğiniz zaman için oldukça önemlidir. Kurulum sırasında yapabileceğiniz herhangi bir hata çocuğunuzun güvenliğini riske edecek durumların ortaya çıkmasına neden olabilir.

ISOFIX'li bazı oto güvenlik koltukları tabanlarından ayrılabilirler (özellikle de 0 ve 0+ grubuna dahil olanlar). Ancak unutmamak gerekir ki, aynı üreticiden olsa dahi ISOFIX’li bir oto koltuğunun başka gruba ait bir oto koltuğuyla taban kullanımı anlamında uyuşmama olasılığı mevcuttur. Eğer ISOFIX tabanı birden fazla oto koltuğu ile kullanmak istiyorsanız, uygunluk durumunu önceden tespit etmeniz yerinde olacaktır.

Onay Etiketi Kriteri

Oto koltuğu almadan önce yine dikkat etmeniz gereken noktalardan biri, alacağınız koltuğun gerekli görülen uluslararası standartlara sahip olup olmadığını kontrol etmek olacaktır. Bunu anlamak için yapmanız gereken tek şey ise oto koltuğunun üzerinde muhakkak yer alması gereken iki etiketten birini gözetmektir: ECE R44 ve i-Size.

ECE R44

Turuncu renkte olan ve oto koltuğunun temel güvenlik gerekliliklerine sahip olduğunu güvence altına alan ECE R44, çocuk koltukları için bir Avrupa Güvenlik Standartı’dır. Bu standart ECE R44-04 ya da ECE R44-03 olabilir. R44-01 ve 02 artık geçerli ve yasal değildir ve 2008’den itibaren kullanılamaz durumdadır. Söz konusu etiket üzerindeki ibareler maddeler halinde şunları ifade etmektedir:

img 1. Oto güvenlik koltuğunun hangi onay kategorisi dahilinde olduğunu gösterir. Bu anlamda belirlenmiş 3 tip oto koltuğu onayı mevcuttur: Universal, semi-universal ve vehicle specific. (Detaylı bilgiler için okumaya devam edin.)
2. Oto güvenlik koltuğunun hangi ağırlık grubu için onaylandığını gösterir.
3. Y harfi oto koltuğunun kalça askılı 5 nokta emniyet kemeri sistemine sahip olduğunu gösterir.
4. (E) Avrupa onayını gösterir.
5. Onayın verildiği ülkeyi gösterir. (Örneğin; 1= Almanya, 2= Fransa, 3= İtalya, 4= Hollanda gibi.)
6. Onay numarasını ve oto güvenlik koltuğunun hangi ECE R44 versiyonu doğrultusunda onaylandığını gösterir. (Söz konusu örnekte: ECE R44/04)
7. Üretim kodunu gösterir.


Infant oto koltukları farklı kurumlardan bazı ek ruhsatlara sahip olabilir. Bu anlamda alınması planlanan oto koltuğuna ilişkin etiketlerin dikkatle okunması ve ruhsatların verildiği alanların incelenmesi önemlidir.

Universal onay: ECE R14 ve ECE R16 düzenlemelerini karşılayan tüm araçlarda kullanımı onaylanan oto koltuklarını ifade eder. ISOFIX bir oto koltuğunun araçtaki ISOFIX bağlantı noktalarını "top tether" ya da destek bacağı ile beraber kullanması gerekir. ISOFIX kullanımı söz konusu olduğunda dikkat etmeniz gereken bir nokta, araca ait el kitapçığında arabanın “Universal ISOFIX oto koltukları” için uygun olup olmadığını kontrol etmek olacaktır.

Semi-universal onay: Tüm standart gerekliliklerin dışında semi-universal onay, bir oto koltuğunun kurulumu için farklı güvenlik mekanizmalarının kullanımına ve ek testlere ihtiyaç duyar. Örneğin bazı araçların zemininde bulunan ek depolama alanı, bir oto koltuğu destek bacağının duruşunu etkileyebilir. Bu nedenle aracınızın, oto koltuğunun araç listesinde bulunup bulunmadığını muhakkak kontrol etmeniz önemlidir.

Vehicle specific (araç özelinde) onay: Vehicle specific onayda söz konusu oto koltuğu belli araçlarda çarpışma testlerine tabii tutulur ve onayları yalnızca bu araçlar için geçerlidir. Oto koltuğunun belli araçlar ya da araç tipleri özelinde bazı spesifik aksamlar içerebileceği göz önünde bulundurularak, aracınızın oto koltuğunun uyum listesinde yer alıp almadığına önceden bakılmalıdır.

i-Size

i-Size (ECE R129), Temmuz 2013 itibariyle yürürlüğe konulan ve mevcut ECE R44 standartıyla beraber geçerli olan yeni bir düzenlemedir. i-Size ile beraber yapılan önemli değişikliklerden ve geliştirmelerden bazıları şöyledir:

  • Çocukların 15 aylık oluncaya kadar arkaya dönük bir şekilde seyahat etmeleri gerekmektedir.
  • i-Size onay testi yandan darbe testlerine tabii tutulur.
  • Yalnızca ISOFIX’li oto koltukların kullanımı mümkündür ve bu da oto koltuğunun yanlış kurulum riskini azaltır.
  • Anne ve babalar için doğru oto koltuğu seçimini ve kurulumu kolaylaştırır ve çocuklar için araç seyahatini daha da güvenli hale getirir.

Ağırlıktansa çocuğun yaşını ve boyunu temel alan i-Size, en son veriler ve dolayısıyla çocukların güvenliklerine ilişkin güncel ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmiştir. Anne ve babaların doğru oto güvenlik koltuğu seçimini de kolaylaştıran bu düzenleme, bir oto koltuğunun aracınız için uygun olup olmadığını arabada ve üründe yer alan universal onay ve ortak etiketleme aracılığıyla daha hızlı anlaşılır hale getirmektedir.

ECE R44 standartının geçerliliği devam etmektedir ve oto güvenlik koltuğu üreticilerinin ECE R44 standartı altında ürün geliştirmeleri tahminlere göre 2018’e kadar sürecektir. Bu nedenle ECE R44 standartına uyumlu oto koltuklarının kullanımı birkaç yıl için daha mümkündür.

Faydalı Birkaç Öneri

1 Deneme: Oto koltuğunu satın almadan önce mümkünse ürünün aracınızda kurulumunu ve bebeğinizin/çocuğunuzun ürün içerisindeki konumunu test edin.
2 Metal bölümler: Aracın güneş altında kaldığı sırada oto güvenlik koltuğuna ait metal bölümler fazla ısınabileceği ve bu nedenle yanıklara neden olabileceği için, çocuğunuzun bu kısımlarla fiziksel kontakt içerisine girmemesine özen gösterin. Arabayı park halinde bıraktığınız durumlarda oto koltuğunun üstünü bir kıyafetle örtmeniz, koltuğun fazla ısınma potansiyelini azaltmakta faydalı olacaktır.
3 Materyal: Oto koltuğunda kullanılan materyalin pamuk olması özellikle yaz aylarında çocuğunuzun sırtının daha az terlemesini sağlayacaktır. Ayrıca ürün kılıfının çamaşır makinesinde yıkamak için çıkarılabilir ve yıkanabilir olmasının yanı sıra ateşe dayanıklı olması da son derece önemlidir.
4 Emniyet kemerleri: Koltuğun emniyet kemerlerinin çocuğunuzun ölçülerine uygun bir şekilde ayarlanması gerekmektedir. Bu anlamda oto koltuğuna ait kemerlerin çok gevşek olmadığından emin olun ve bu kemerlerin zamanla ve çocuğunuzun koltuk içerisindeki hareketliliğine bağlı olarak gevşeyebileceklerini unutmayın. Çocuğunuzu oto koltuğuna yerleştirmenizin ve kemerlerini bağlamanızın ardından, kemerlerin çocuğunuzun göğsü ile ancak bir ya da en fazla iki parmak aralığı esneklik verecek sıkılıkta olduğunu kontrol edin. Çocuğunuzun güvenliği için yetişkin emniyet kemerlerini kullanacağınız durumlarda, alt yatay şeriti kalça hizasından (göbekten değil), çapraz şeriti ise omuz üzerinden (boyundan değil) geçirdiğinize emin olun. Emniyet kemerinin bükülmemiş ve dümdüz olduğuna her zaman için dikkat edin ve bağlantı sesini (klik!) duysanız dahi bağlantı açısının düzgün olduğundan emin olun. Kemerlerin doğru bir şekilde bağlanmasının haricinde çocuğunuzun konforunu da göz önünde bulundurarak, onu oto güvenlik koltuğuna yerleştirirken üzerinde hacimli kıyafetler olmamasına özen gösterin. Son olarak kemer bağlantılarını kurma aşamasında üreticinin verdiği yönlendirmeleri dikkatle okumayı ve uygulamayı ihmal etmeyin.
5 Eğim açısı: Eğim açısını doğru bir şekilde ayarlamanız, çocuğunuzun uykusu sırasında kafasının öne düşmemesi açısından önemlidir. Bazı oto koltukları çocuğunuzun oto koltuğunda bulunduğu anda dahi bu ayarı yapabilmenize imkan tanırken, bazı koltuklar için ayarlamayı çocuğunuzu koltuğa oturtmadan önce yapmanız gerekir.
6 Kayma kontrolü: Kurulumu tamamlamanızın ardından, oto koltuğunu aracın bağlantı noktalarından tutarak hareket ettirmeyi deneyin. Kurulumu düzgün bir şekilde yapılmış oto koltuğunun, hiçbir yönde iki santimden fazla hareket etmemesi gerekir.
7 Değişim sinyalleri: Çocuğunuzun kafası oto koltuğunun arka kısmından taştığında değişim zamanı gelmiş demektir. Buna ek olarak oto koltuğunda herhangi bir hasar fark ederseniz ya da çocuğunuz tarafından o an kullanılmasa dahi araç, oto koltuğu içerisindeyken bir kaza atlatırsa, yeni bir ürün almanız kesinlikle yararlı olacaktır.
8 Mesafe: Birçok kazanın kısa güzergahta yaşandığı gerçeğini göz önünde bulundurarak, oto koltuğunu mesafe ne olursa olsun kullanmayı ihmal etmeyin.

Alve’de Oto Koltuğu & Ana Kucağı Alışverişi

Alve sistemine kayıtlı ve oto koltuğu satışı yapan birçok online mağaza sayesinde, çeşitli marka, ağırlık grubu ve oturma yönlerindeki oto koltuklarına Alve’de kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

Alve’deki oto koltuklarına ulaşmak için:

  1. Önce anasayfadaki Çocuk-Bebek ana kategorisine, ardından Oto Koltuğu kategorisine tıklayabilirsiniz.

  2. Herhangi bir sayfadaki arama ve karşılaştırma motoruna “oto koltuğu” terimini ya da aradığınız oto koltuğunun markasını ve modelini girerek arama yapabilirsiniz.

Sayfaya ulaşmanızın ardından istediğiniz oto koltuğu için marka, ağırlık grubu, oturma yönü ve ISOFIX filtrelerini kullanmayı ve popüler oto koltuklarını görmek için sayfanın başındaki popüler sekmesine tıklamayı ihmal etmeyin.


Kaynaklar: Bebe Confort | Britax | Maxi-Cosi | Which.Co.UK | SaferCar | Child Car Seats | Karayolları Trafik Yönetmeliği | Kraft Baby